SỰ THẬT VỀ VITAMIN C LIỀU CAO VÀ CẢM CÚM

Tiến sỹ Bác sỹ Nguyễn Thị Kim Phương

                                                                                    Bệnh viện Phụ Sản Nhi Đà Nẵng

Hiện tại, các mẹ đang rộ lên phong trào cho bé uống hoặc tiêm Vitamin C liều cao để phòng ngừa cảm cúm. Nhiều mẹ chia sẻ các bài viết về kinh nghiệm và hiệu quả sử dụng Vitamin C liều cao cho con mình. Là bác sỹ chuyên khoa hô hấp, mình xin cung cấp các bằng chứng khoa học hiện có về hiệu quả của Vitamin C và cảm cúm ở trẻ em.

Trước tiên mình lướt sơ các thông tin cơ bản về bệnh cảm trước khi đi sâu vào Vitamin C và các phương cách phòng ngừa cảm cúm nhé

  1. Cảm thường khác cúm như thế nào?

Cảm thường hay còn gọi cảm mùa là tình trạng nhiễm virus đường hô hấp, xảy ra vào mùa thu đông. Trung bình mỗi trẻ mắc ít nhất 01 đợt cảm mùa trong một năm. Các bé đi nhà trẻ nguy cơ mắc cảm mùa tăng lên (3-4 lần/năm) vì lây nhiễm chéo giữa các bé. Bé bị cảm thường có biểu hiện sốt, ho khan, chảy mũi nước. Đa số các trường hợp bệnh tự khỏi không cần điều trị gì sau 7-10 ngày.

Cúm là một dạng nặng hơn của cảm thường, gây ra do virus Influenzae type A hoặc B. Trẻ thường biểu hiện sốt cao, ớn lạnh, đau nhức cơ nhiều. Nhìn chung tổng trạng bé rất mệt mỏi so với cảm thường. Thời gian bệnh cũng kéo dài hơn, thường 10 ngày – 2 tuần. Chỉ có xét nghiệm virus học mới có thể phân biệt chính xác cảm thường và cúm.

  • Cảm thường và cúm cần được điều trị như thế nào?

Các bé mắc cảm mùa cần được nghỉ ngơi, uống nhiều nước, uống thuốc hạ sốt, vệ sinh mũi sạch sẽ. Nếu bé nghẹt mũi hoặc ho nhiều có thể dùng thuốc điều trị triệu chứng theo chỉ định của bác sỹ. Thuốc kháng sinh không có chỉ định và không giúp giảm triệu chứng cũng như rút ngắn thời gian bệnh

Các bé mắc cúm cần được uống thuốc kháng virus. Tuy nhiên, đa số các trường hợp có thể tự khỏi sau 2 tuần mà không cần điều trị gì.

Một số trẻ có biến chứng viêm tai giữa, viêm xoang hoặc viêm phổi do bội nhiễm vi khuẩn. Các trẻ này thường có biểu hiện sốt cao liên tục kèm thở mệt, van đau tai hoặc đau đầu…và nên được khám bác sỹ ngay. Các trẻ mắc cúm sẽ có nguy cơ biến chứng cao hơn trẻ mắc cảm thường.

  • Bố mẹ ngừa cảm và cúm cho con bằng cách nào?

Nếu bố (mẹ) hoặc người sống chung nhà với bé bị cảm cúm, hãy đeo khẩu trang và tránh tiếp xúc gần với bé. Các bé cần được vệ sinh tay sạch sẽ, nhất là sau khi tiếp xúc với các chất tiết đường hô hấp như mũi, đàm. Hướng dẫn bé che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi. Dặn bé không nên đưa tay lên mặt hoặc ngoáy mũi. Nếu bé bị ốm, hãy cho bé nghỉ học để hạn chế lây lan cho các bé khác. 

Trẻ nên được chủng ngừa vaccine cúm hằng năm để được bảo vệ khỏi các tác nhân gây cúm thường gặp. Chủng ngừa cúm không hoàn toàn giúp con bạn phòng ngừa cảm thường. Bạn có thể cho bé chủng ngừa vaccine này vào tháng 09 hằng năm. Lưu ý, nếu con bạn dị ứng với trứng gà hãy báo cho nhân viên y tế biết trước khi cùng ngừa cúm.

  • Vai trò của Vitamin C trong cảm cúm

Vitamin C (acid ascorbic) được xem là phương thức điều trị cảm cúm từ những năm 1930. Đến những năm 1970, Vitamin C càng được sử dụng rộng rãi và được xem là hiệu quả trong dự phòng cảm. Trải qua nhiều thập kỷ, nhiều nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng được tiến hành nhằm chứng minh hiệu quả của Vitamin C trong cả vấn đề dự phòng lẫn điều trị cảm cúm.

Vitamin C được dùng theo nhiều cách thức khác nhau như: liều thấp 0.2-0.5g/ngày hoặc liều cao 1-2g/ngày; dùng hằng ngày trong thời gian dài hoặc dùng ngắn ngày trong đợt bệnh cấp. Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng khoa học chứng tỏ các thực hành này mang lại hiệu quả (cho cả người lớn và trẻ em).

Kết quả nghiên cứu từ 11,306 người khỏe mạnh cho thấy họ vẫn mắc cảm cúm với tần suất như người bình thường dù dùng Vitamin C liều thấp, thường xuyên. Vài nghiên cứu cho thấy dùng Vitamin C liều cao ở trẻ em, ngắn ngày (1 đến 2 g/ngày) làm rút ngắn thời gian bị bệnh khoảng 18%. Độ nặng của cảm cúm cũng giảm xuống nếu trẻ được dùng Vitamin C trong giai đoạn cấp tính của bệnh. Tuy nhiên các kết quả này còn chưa nhất quán giữa các nghiên cứu.

Tóm lại, dùng Vitamin C liều thấp, hằng ngày không giúp phòng ngừa cảm cúm. Bé sử dụng Vitamin C trong đợt bệnh có thể làm giảm thời gian cũng như độ nặng của bệnh. Nhìn chung, Vitamin C rẻ tiền và khá an toàn nên quyết định sử dụng hay không tùy thuộc vào từng cá thể và đáp ứng của trẻ đối với Vitamin C. Tuyệt đối không sử dụng Vitamin C liều cao, dài ngày cho bé.

Tài liệu tham khảo

  1. BMJ Best Practice. Common cold. 2020
  2. BMJ Best Practice. Influenzae infection. 2020
  3. Hemilä H, Chalker E. Vitamin C for preventing and treating the common cold. Cochrane Database Syst Rev. 2013 Jan 31;(1):CD000980
  4. Gómez E, Quidel S, Bravo-Soto G, et al. Does vitamin C prevent the common cold?. Medwave. 2018 Aug 6;18(4):e7235
Scroll to Top